De dagen worden korter, de temperaturen dalen en de herfst is nu echt begonnen. Het ideale moment om een categorie wijnen te (her)ontdekken die vaak wat onder de radar blijft: versterkte wijnen.
Sherry, Porto en Madeira hebben een rijke geschiedenis, een bijzonder productieproces en vooral een enorme diversiteit aan stijlen. Van kurkdroog tot intens zoet, van fris en ziltig tot complex en nootachtig. Bovendien zijn het fantastische begeleiders van eten.
Maar wat maakt deze wijnen zo bijzonder?
Sherry: veel meer dan een aperitief
Sherry komt uit Jerez, in het zuiden van Spanje, en wordt voornamelijk gemaakt van de Palomino-druif. Het bijzondere aan Sherry is de rijping. Sommige wijnen, zoals Fino en Manzanilla, rijpen onder een natuurlijke gistlaag (flor) die hen beschermt tegen zuurstof. Andere, zoals Oloroso, komen net wél in contact met zuurstof en ontwikkelen daardoor aroma’s van noten, gedroogd fruit en kruiden.
Het resultaat? Een verrassend veelzijdige wijn, die zeker niet altijd zoet is.
Wat eten we erbij?
- Fino of Manzanilla: olijven, gezouten amandelen, oesters en Spaanse ham. Heerlijk bij tapas.
- Amontillado: gerijpte kazen, paddenstoelen en gerechten met geroosterde noten. Ideaal voor de herfst!
- Oloroso: stoofgerechten, wild en langzaam gegaard vlees.
- Pedro Ximénez (PX): pure chocolade, blauwe kaas of simpelweg over vanille-ijs.
Porto: de klassieker voor koude avonden
Porto wordt gemaakt in de spectaculaire Dourovallei in Portugal. Tijdens de gisting wordt druivendistillaat toegevoegd, waardoor de fermentatie stopt en een deel van de natuurlijke druivensuikers behouden blijft.
Maar niet alle Porto smaakt hetzelfde. Ruby en Vintage Port behouden hun intense fruitige karakter, terwijl Tawny Port door oxidatieve houtrijping aroma’s ontwikkelt van karamel, noten, vijgen en gedroogd fruit.
Vooral een mooie Tawny is wat ons betreft een perfecte herfstwijn.
Wat eten we erbij?
- Ruby of LBV Port: donkere chocolade en desserts met rood fruit.
- 10 of 20 Year Old Tawny: notentaart, crème brûlée, gekaramelliseerde desserts of oude kazen.
- Vintage Port: klassieke combinatie met Stilton of andere krachtige blauwe kazen.
- Droge witte Porto: als fris aperitief bij gezouten amandelen of tapas.
Madeira: de meest onderschatte versterkte wijn?
Madeira komt van het gelijknamige Portugese eiland in de Atlantische Oceaan. Het verhaal gaat dat handelaars ontdekten dat wijn na lange zeereizen door warme gebieden net beter smaakte.
Vandaag wordt die invloed van warmte en zuurstof bewust nagebootst tijdens de rijping. Zo ontstaan uitzonderlijk complexe wijnen met aroma’s van karamel, geroosterde noten, koffie en gedroogd fruit.
Wat Madeira echt bijzonder maakt, is de hoge zuurtegraad. Zelfs de zoetste stijlen behouden daardoor een opvallende frisheid.
Wat eten we erbij?
- Sercial (droog): geroosterde amandelen, olijven en gerijpte kazen.
- Verdelho (medium dry): paddenstoelen, gevogelte en romige soepen.
- Bual (medium sweet): notendesserts, karameltaart en foie gras.
- Malmsey (zoet): chocolade, sticky toffee pudding en rijke desserts.
Onze tip voor de herfst
Versterkte wijnen zijn zeker niet uitsluitend dessertwijnen. Een droge Sherry bij tapas, een Amontillado bij een herfstgerecht met paddenstoelen of een licht gekoelde Tawny bij een kaasplank: soms zijn het net de onverwachte combinaties die het beste werken.
Serveer ze bovendien niet te warm. Fino en droge witte Porto mogen goed gekoeld worden, terwijl een Tawny of Madeira vaak het mooist tot zijn recht komt wanneer die licht gekoeld wordt.
Dus de volgende keer dat het buiten regent: laat die klassieke rode wijn eens staan en ontdek een glas Sherry, Porto of Madeira.
